แล็คเชอร์ อ.พวง ครั้งที่ 2

ครั้งที่ 2

การถ่ายทอดสารสนเทศ Information transfer (อาจเรียกว่า การถ่ายทอดความรู้ / การสื่อสารความรู้)
การที่ความรู้ ความคิด ประสบการณ์ และค้นพบต่างๆได้รับการเผยแพร่หรือส่งต่อไปยังบุคคลอื่น

ช่องทางการถ่ายทอด
1. ช่องทางที่เป็นทางการ invisible college เช่น พวกนักสะสม
2. ช่องทางที่เป็นทางการ visible college เช่น บทความวิจัย รายงานการประชุม

ระบบสารสนเทศ information system
- เน้นช่องทางในการสื่อสารความรู้ที่สำคัญ
- เน้นช่องทางที่เปิดโอกาสให้บุคคลอื่นที่ไม่ได้รับสารสนเทศที่มีการจัดเก็บ โดยสามารถค้นหาและค้นคืนมาใช้เมื่อต้องการ
- เน้นช่องทางในการเผยแพร่สารสนเทศทั้งสารสนเทศปฐมภูมิ (เช่น จดหมายเหตุ บันทึก รายงานการวิจัย), ทุติยภูมิ (คือสารสนเทศที่มาเรียบเรียง รวบรวม เช่น สาระสังเขป บทความวารสาร สารานุกรม)และตติยภูมิ เช่น ดรรชนี นามานุกรม บรรณานุกรม

ระบบถ่ายทอดสารสนเทศ Information transfer system
1. ระบบผลิตและเผยแพร่สารสนเทศปฐมภูมิ ® นักวิจัย, นักคิด, เผยแพร่บทความด้วยตนเอง
(ทำเอง®เผยแพร่เอง)
2. ระบบจัดเก็บและเผยแพร่สารสนเทศ ® สถาบันบริการสาสนเทศทำสารสนเทศที่ได้รับมาเป็นหมวดหมู่ ® OPAC
3. ระบบผลิตสารสนเทศตติยภูมิ และทุติยภูมิ ® จัดทำบรรณานุกรม , ดรรชนี
4. ระบบผู้ใช้ ® มาค้นคืน ใช้บริการสารสนเทศ
* ทั้ง 4 ข้อมีความสัมพันธ์กัน

องค์ประกอบในการจัดบริการสารสนเทศ
1. ทรัพยากรสารสนเทศ
· จัดหาทรัพยากรสารสนเทศทุกรูปแบบ
· ให้บริการสารสนเทศทั้งจากภายในและภายนอกสถาบัน
· จัดหาแหล่งช่วยค้นต่างๆ
แหล่งสารสนเทศ Information Source
· ทรัพยากรสารสนเทศ information resource วัสดุทรัพยากรทั้งตีพิมพ์และไม่ตีพิมพ์
· มวลทรัพยากร collection ® ทรัพยากรที่มีอยู่ทั้งหมด เช่น คอลเลคชั่นของหนังสืออ้างอิง คือ หนังสืออ้างอิงที่มีอยู่ทั้งหมดมาก/น้อย ขึ้นอยู่กับประเภท
· แหล่งบริการสารสนเทศ
- แหล่งที่ให้บริการสารสนเทศ เช่น ห้องสมุด ศูนย์ข้อมูล
- แหล่งผลิตเองและให้บริการสารสนเทศ เช่น มหาวิทยาลัย
- แหล่งสารสนเทศบุคคล

2. สถาบันบริการสารสนเทศ
- ทำหน้าที่เป็นตัวกลางระหว่างผู้ใช้กับทรัพยากรสารสนเทศ เช่น มีแล้วทำเครื่องมือให้สืบค้นได้
· ห้องสมุดให้บริการสารสนเทศ(ทุกเรื่อง)
· ศูนย์เอกสาร/สารสนเทศ ให้บริการเฉพาะเรื่อง
· พิพิธภัณฑ์ ส่วนมากเป็นวัตถุ แสดงวิวัฒนาการ/แนวโน้ม
· หอจดหมายเหตุ รวบรวมข้อมูลที่เป็นเหตุการณ์ที่สำคัญ เช่น ถ้าเป็นของชาติ รวบรวมของชาติ ถ้าเป็นขอสถาบันก็จะรวบรวมความเป็นมาของชาติ
· ศูนย์ประมวลผลและแจกจ่ายเอกสาร (clearing house) เช่น ศูนย์โคกระบือ ม.เกษตร จัดทำโดยตรง+แจกจ่าย
· ศูนย์แนะแหล่งสารสนเทศ
ในแต่ละสถาบันบริการสารสนเทศนั้นจะแบ่งตามบทบาท + ภาระหน้าที่ + ให้บริการ
วัตถุประสงค์ของห้องสมุด หลักๆ (แตกต่างตามประเภทของห้องสมุด)
· เพื่อความรู้
· เพื่อความจรรโลงใจ ยกระดับจิตใจ
· เพื่อการวิจัย
· เพื่อการศึกษา
สมัยก่อนใช้ระบบมือ manual system
ต่อมานำระบบห้องสมุดอัตโนมัติมาใช้ automatic library
ต่อมาพัฒนาเป็นห้องสมุดเสมือน visual library
พัฒนาเป็นห้องสมุดดิจิตอล digitl library
พัฒนาเป็นห้องสมุดไร้กำแพง library without wall
พัฒนาเป็นห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ electronic library

3. ผู้ใช้
องค์ประกอยที่สำคัญยิ่งของบริการสารสนเทศ มีคำที่ใช้เรียกหลายคำ เช่น User, patron (ผู้ใช้ที่อุปการคุณกับองค์กร) , reader (ผู้อ่านสื่อสิ่งพิมพ์) , client (ผู้ใช้ขอคำปรึกษา) , customer (ระบบธุรกิจเข้ามามีบทบาทในบริการสารสนเทศ)
* ตอนนี้ศึกษา Customer มากกว่า user เพราะการให้บริการต่างกัน
ประเภทของผู้ใช้
1. จำแนกตามภารกิจของสถาบัน
- ผู้ใช้ที่เป็นสมาชิกของสถาบัน
- ผู้ใช้ที่ไม่เป็นสมาชิกของสถาบัน
2. จำแนกตามการวิเคราะห์เพื่อการจัดบริการ
- ผู้ใช้หรือผู้อ่านทั่วไป general reader
- ผู้ใช้เฉพาะสาขา subject reader ใช้เฉพาะด้านที่สนใจ เช่น พวกนักวิจัยต่างๆ
- ผู้ใช้ลักษณะพิเศษ special reader ผู้ใช้ที่มีความบกพร่อง เช่น คนพิการ หูหนวก เป็นใบ้
- ผู้ที่ไม่ใช้บริการ non user กลุ่มนี้ได้แก่
o ผู้ที่อาจจะใช้
o ผู้ที่คาดว่าจะใช้
o ผู้ใช้ปกติ
o ผู้ที่ที่ได้รับประโยชน์
** ต้องให้ความสนใจ เพื่อให้ห้องสมุดเพิ่มปริมาณการใช้ห้องสมุด

ปัจจัยในการจัดบริการสาราสนเทศที่มีประสิทธิภาพ
1. ผู้ให้บริการ ® บรรณารักษ์
- ผู้ที่ช่วยเหลือ/แนะนำ และสอน วิธีการเจ้าถึงความรู้ที่ได้มีการบันทึกในสื่อรูปแบบต่างๆ แก่ผู้ใช้บริการ ในลักษณะของการบริการสารสนเทศทั้งทางตรงและทางอ้อม
- เป็นตัวกลางระหว่างผู้ใช้กับสารสนเทศ
- เป็นตัวกลางของสถาบันบริการสารสนเทศในการบริหาร ข้อมูลข่าวสาร กระตุ้นและส่งเสริมการใช้สารสนเทศ
- เป็นตัวแทนของบุคลากรของสถาบันบริการสารสนเทศในการเสริมสร้างสัมพันธภาพที่ดีระหว่างสถาบันบริการสารสนเทศกับผู้ใช้
** ตำแหน่งผู้ให้บริการ เช่น บรรณารักษ์, นักสารสนเทศ, ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะสาขา, ผู้เชี่ยวชาญการแนะแหล่ง, นักจดหมายเหตุ, ที่ปรึกษาด้านสารสนเทศ
คุณสมบัติของผู้ให้บริการ
1. คุณสมบัติด้านวิชาชีพ
1.1 ด้านบริการสารสนเทศ
- ความรุ้ในวิชาชีพ (ทุกเรื่อง)
- ความสามารถในการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล
- มีความรู้ในบริการหรือผลิตภัณฑ์บริการ (ความเข้าใจในทรัพยากรที่เรามี)
- มุ่งเน้นที่ผู้ใช้บริการให้ความใส่ใจ
- สร้างเครือข่ายบริการ
1.2 ด้านการจัดการและการบริการ
- ความสามารถและทักษะทางด้านการจัดการ
- ความสามารถด้านการติดต่อประสานงาน
- ความสามารถในการทำงานเป็นทีม
- ความสามารถด้านการตลาดและประชาสัมพันธ์
1.3 ด้านการใช้เทคโนโลยี
2. คุณสมบัติเฉพาะบุคคล
- การมีวิสัยทัศน์ มองการณ์ไกล
- มีความรับผิดชอบ รู้จักหน้าที่
- มีคุณธรรม จริยธรรม จรรยาบรรณ
- มีความเชื่อมั่นในตนเอง
- ความสามารถในการจัดการด้านเวลา
- มีมนุษย์สัมพันธ์
- มีความสามารถด้านการสื่อสาร
- มีจิตสำนึกในการให้บริการ
- มีความอดทน
- ฯลฯ

ใครจะดาวน์โหลด คลิกที่นี่